Aandachttraining.info

Waarom zitten we bij zitmeditatie op een kussen en niet – zoals normale mensen – op een stoel? Omdat zitmeditatie uit het Oosten komt, en daar hebben ze geen stoelen.

En omdat we, als we op de grond zitten, uit onze normale zithouding zijn. Die associëren we met praten, denken, kortom: druk mentaal bezig zijn. En omdat zitten op de grond of op een kussen gepaard gaat met een lichaamshouding die staat voor een gevoel van stevigheid en openheid, een gevoel dat je meditatie kan ondersteunen.
Als deze redenen niet voor jou gelden, dan kun je even goed op een stoel mediteren.

Praktische redenen

Het is goed om te beseffen dat al deze redenen praktisch van aard zijn. Er is dus geen intrinsieke reden dat zitten op de grond, in kleermakerszit of in lotushouding, beter zou zijn voor meditatie.
Dit is wel goed om even bij stil te staan. Sommige mensen hebben de neiging het heel erg in de juiste houding te zoeken. In plaats van de meditatie te ondersteunen, kan een te grote aandacht voor de vorm je ook weer afleiden van de meditatie.

Voorkeurshouding

Over het algemeen geldt dus een voorkeur voor op de grond of op het kussen te zitten. Als dit ongemak voortbrengt, zie daar dan mee te werken, zoals met ieder ongemak dat zich voordoet (geluid, gedachte, slaperigheid). Pas je houding aan als je merkt dat de aandacht uitsluitend bezig is met ervaringen rond het zitten (pijn, druk, stijfheid). Maak er geen ascetische oefening van.

Lotus

Als je op een kussen of op de grond zit, dan zijn er ook verschillende variaties: kleermakerszit, halve lotus, hele lotus. Sommige mensen geknield, met de benen iets uit elkaar, en langs het kussen waar het achterwerk op rust. Sommigen zitten opgetrokken knieën zoals op een krukje. Opnieuw: er is geen regel of wet, vind je eigen manier.

Tips

Als je gaat oefenen met zitmeditatie, kun je het lichaam fysiek laten wennen aan de voorkeurshouding. Hierbij enkele tips:

•    Bouw de kussentijd op.

•    Zit ook op het kussen buiten meditatietijd, bijvoorbeeld als je tv kijkt of een boek leest. Zo geef je het lichaam extra oefentijd voor wat betreft de fysieke component van het zitten.

•    Experimenteer met de stand van het bekken. Door het bekken ietsje naar voor of achter te kantelen, als is het maar een millimeter, kan voor spieren en gewrichten een enorm verschil uitmaken. Zorg ervoor dat het bekken recht oprijst uit het bekkengebied. Het gaat hier om de gevoelservaring, je hoeft het niet fysiek te controleren. Vind een balans tussen rechtop, en zo ontspannen mogelijk.

•    Kijk bij dit experimenteren of je, als je met je achterste iets van het kussen naar voren glijdt, met de knieen de grond kan raken. Dan heb je een stabiele, door drie punten gesteunde basis. Dat geeft een gevoel van stevigheid. Als dit moeilijk voor je is, kun je de knieen aan de uiteinde ook met kussens steunen.

•    Doe oefeningen om het heupgewricht wat leniger maken. Bijvoorbeeld: op de rug liggen, met opgetrokken benen, en dan de knieën naar links en rechts uiteen laten vallen.

•    Gebruik een speciaal meditatiekussen, van de juiste maat (normale kussens zijn te slap en te laag). Meer over meditatiekussens.

•    Als een kussen niet bevalt kun je ook op een meditatiebankje uitproberen; hierbij is weer een iets andere zithouding mogelijk.